Πολιτική ανάσα σε ναρκοπέδιο
  Πέμπτη, 6 Απρ 2017      18:31      0

Πολιτική ανάσα σε ναρκοπέδιο

Το μνημονιακό ημερολόγιο που ξεκίνησε την «αποφράδα» του Καστελόριζου, το 2010, έχει αποκτήσει τις δικές του «επετείους», τις δικές του συμβολικές αλλά και πραγματολογικές χρονολογικές αναφορές. Μια τέτοια επέτειος είναι η 20ή Φεβρουαρίου. Στο Eurogroup του 2015, η ημερομηνία αυτή θεωρήθηκε ως η αφετηρία ενός ελπιδοφόρου συμβιβασμού με τους δανειστές, οι οποίοι «αποδέχτηκαν» τόσο τη λαϊκή βούληση των εκλογών του Ιανουαρίου όσο και την ανάγκη χαλάρωσης των αυστηρών δημοσιονομικών περιορισμών, οι οποίοι δεν επέτρεψαν, άλλωστε, την αξιολόγηση του προηγούμενου προγράμματος.

Στην πράξη, η περίφημη «δημιουργική ασάφεια» απεδείχθη ολοσχερώς καταστροφική. Γιατί ο στόχος του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ήταν σαφής: επ’ αόριστον παράταση των διαπραγματεύσεων, απόρριψη (μετά βδελυγμίας και εκ των προτέρων) κάθε πρότασης που έφερνε στο τραπέζι η ελληνική κυβέρνηση, «στέγνωμα» από κάθε διαθέσιμο πόρο ώστε να πέσει η κυβέρνηση και να επέλθει το πολυπόθητο Grexit.

Προσοχή: Δύο ακριβώς χρόνια μετά το «σύστημα» Σόιμπλε δεν έχει παρεκκλίνει κατά κεραίαν από τον τελικό του στόχο. Έχουν όμως μεταβληθεί σημαντικά οι δεσπόζουσες συνθήκες και παράμετροι του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου περιβάλλοντος, με συνέπεια η απόλυτη ισχύς την οποία διέθετε πριν από δύο χρόνια να έχει σημαντικά απομειωθεί. Γι’ αυτό και το «σύστημα» Σόιμπλε τροποποιεί τα «μέσα», τα «εργαλεία» που χρησιμοποιεί (σε θεσμικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο) για τον (αμετάβλητο) στόχο του, αποβαίνοντας ο ίδιος ίσως ακόμα πιο επικίνδυνος, ιδιαίτερα όσο πλησιάζει ο «μαύρος» γι’ αυτόν Σεπτέμβρης των γερμανικών εκλογών, οι οποίες θα επιφέρουν κατά πάσα πιθανότητα το τέλος της απόλυτης κυριαρχίας του, αν όχι και της πολιτικής του καριέρας.

 

Συμφωνία-ναρκοθετημένο πεδίο

Στη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου του 2017 υπάρχουν και πάλι πολλές και σημαντικές ασάφειες, έτοιμες να «εκραγούν» στο «ναρκοπέδιο» των διαπραγματεύσεων: πλεονάσματα, χρέος, αντισταθμιστικά μέτρα, με δεσπόζουσα παράμετρο το διάνυσμα του χρόνου, γιατί και μόνο η επ’ αόριστον παράταση των διαπραγματεύσεων είναι ικανή να ανατρέψει τα πάντα...

Πρώτη «νάρκη»: Τα απαιτούμενα από τη γερμανική πλευρά υπερμεγέθη πλεονάσματα της τάξης του 3,5% μετά το 2018 και, μάλιστα, σε βάθος δεκαετίας. Το 3,5% που επέλεξε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε (με το σημερινό ΑΕΠ των 180 δις ευρώ) αντιστοιχεί σε 6,5 δις ευρώ ετησίως, δηλαδή σχεδόν επακριβώς στο ποσό των καταβαλλόμενων ετήσιων τόκων από τη χώρα μας. Το γεγονός ότι ούτε το πλεόνασμα της τάξης αυτής μπορεί να παραχθεί επί μακρόν ούτε κανενός τύπου ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί αφήνουν παγερά αδιάφορο τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών. Εάν συνυπολογίσουμε δε ότι μετά το 2022 τα επιτόκια ξεπερνούν κάθε φαντασία, ώστε καθιστούν πλήρως απαγορευτική την καταβολή των τόκων, τότε αντιλαμβανόμαστε το πλήρες οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό αδιέξοδο.

Δεύτερη «νάρκη»: Ο ρόλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και η ρύθμιση του χρέους. Ο ρόλος του ΔΝΤ αποτελεί στρατηγικό διακύβευμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, γι’ αυτό και πολύ πιθανώς μέχρι τις γερμανικές εκλογές η παρουσία του ΔΝΤ να παραμείνει «ομιχλώδης» και πρακτικά αδιευκρίνιστη. Όσο για τα περίφημα μεσοπρόθεσμα μέτρα διαχείρισης του χρέους, είναι επίσης πολύ πιθανό η Γερμανία (στο πλαίσιο ενός πολιτικού συμβιβασμού με το Ταμείο) να «δεσμευτεί» σ’ ένα κείμενο γενικόλογων μέτρων, οπότε η «ασάφεια» (δημιουργική - καταστροφική) να διαιωνίζει την εκκρεμότητα και συνακόλουθα την αστάθεια και την προσωρινότητα του ελληνικού προγράμματος.

Όσον αφορά στο ίδιο το χρέος της Ευρωζώνης, τα στοιχεία που έρχονται στο φως από απόρρητη έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («Αίθουσα Σύνταξης», ΕΡΤ, Σωτήρης Καψόχας) εκφεύγουν κάθε νοσηρής φαντασίας και αποκαλύπτουν ότι η Ευρωζώνη και η Ευρωπαϊκή Ένωση «βιώνουν λάθρα» στην –έτοιμη να εκραγεί– «πυριτιδαποθήκη» του χρέους. Ενώ το σύνολο του ευρωπαϊκού χρέους ανέρχεται στο δυσθεώρητο ύψος των 21 τρις ευρώ, ένα ενδεχόμενο Grexit ή μια στάση πληρωμών των δανείων από την πλευρά της χώρας μας θα κόστιζε σ’ όλο το ευρωσύστημα ποσό της τάξης του 1,5 τρις ευρώ...

Ως προς το ελληνικό χρέος, με την υπάρχουσα διάρθρωσή του (επιτόκια, χρόνος αποπληρωμής) μέχρι το 2030 η ελληνική οικονομία θα πρέπει να καταβάλει 322 δις ευρώ, από τα οποία τα 160 δις ευρώ θα αφορούν καθαρά στους τόκους. Όσο για την επόμενη, μετά το 2030 περίοδο, απομένει το «ασήμαντο» ποσό των 300 δις ευρώ... Στην πράξη, συνεπώς, τα απαιτούμενα πλεονάσματα του 3,5% δεν έχουν καμία σχέση με τη δυνατότητα της χώρας μας να εκπληρώσει τις βαρύτατες αυτές υποχρεώσεις.

Πλεονάσματα, παρουσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και άρνηση αναγνώρισης του καταρχάς πολιτικού και στη συνέχεια οικονομικού προβλήματος του χρέους, όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη, αποδεικνύουν την τυφλή, καταστροφική «λογική» μιας χώρας και ενός συστήματος συμφερόντων που θεωρεί ότι με τις μεθόδους αυτές θα εξουσιάζει την Ευρώπη.

 

Η ταξική φύση των αντίμετρων

Η αντιπαράθεση και η σύγκρουση με τους δανειστές και το ακραίο νεοφιλελεύθερο πρότυπο συνεχίζεται αδιάλειπτα και παραμένει στον «πυρήνα» της μια καθαρώς ταξική, ιδεολογικοπολιτική σύγκρουση. Η ταξική φύση της αντιπαράθεσης εκφράζεται μέσα από τις απαιτήσεις για νέες περικοπές που προβάλλουν οι δανειστές –πιστοί στη νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία– και στα εξισορροπητικά «αντίμετρα» που θα αντιτάξει η κυβέρνηση προκειμένου να αποκατασταθεί (στο μέτρο του δυνατού) η κοινωνική δικαιοσύνη και η στήριξη των πληττόμενων από τις νέες περικοπές.

Το «μηδενικό άθροισμα» δεν σημαίνει προφανώς την ταξική ουδετερότητα. Αποτυπώνει και αναδεικνύει όμως ένα νέο σημείο ισορροπίας, έναν νέο συσχετισμό, που μέχρι τώρα αποτελούσε «κόκκινο πανί», ανοιχτή πρόκληση για τους δανειστές μας. Ασφαλώς, τα ισοδύναμα μέτρα, για να αναδείξουν στην πράξη τον ταξικό - κοινωνικό τους χαρακτήρα, θα πρέπει να διαμορφώσουν επάλληλα και αλληλοκαλυπτόμενα δίκτυα προστασίας ώστε τα μέτρα αυτά να δράσουν θετικά, να φτάσουν σε κάθε πολίτη, σε κάθε οικογένεια που πλήττεται εκ νέου.

Εδώ η κυβέρνηση θα πρέπει να ενεργήσει με βάση τη «διαλεκτική του συγκεκριμένου», να αποφύγει γενικού τύπου ρυθμίσεις, όπως τον ΦΠΑ, και να συγκεκριμενοποιήσει τις παρεμβάσεις της σε φόρους και βάρη που «ατομικοποιούνται» και εξειδικεύονται πλήρως (π.χ., ΕΝΦΙΑ, λογαριασμοί ΔΕΗ). Πρέπει να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ο υπαρκτός κίνδυνος που μπορεί να προκύψει από μια πιθανή ασυμβατότητα μεταξύ εκείνων που επιβαρύνονται και εκείνων που θα ελαφρύνονται και θα επωφελούνται. Γιατί διαφορετικά θα διαμορφωθεί στο εσωτερικό της κοινωνικής - ταξικής πλειοψηφίας μια νέα μορφή ανισότητας που θα δράσει διαλυτικά.

Ένα παρόμοιο πρόβλημα ασυμβατότητας μπορεί επίσης να προκύψει από ένα χρονικό κενό μεταξύ των περικοπών και της εφαρμογής των μέτρων αποκατάστασης. Γι’ αυτό και δεν αρκεί απλώς η ταυτόχρονη νομοθέτηση περικοπών και αντίμετρων στη Βουλή, γιατί μείζονα σημασία αποκτά η ταυτόχρονη «απόδοσή» τους στην πράξη.

 

Εσωτερική συγκρότηση και ανάπτυξη σ’ ένα ρευστό περιβάλλον

Η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου αποτέλεσε «προϊόν» της κρίσιμης ιστορικής συγκυρίας που αφορά ιδιαίτερα στην Ευρώπη, μιας συγκυρίας που δεν επέτρεψε την επανάληψη του σκηνικού του 2015 σε βάρος της χώρας μας.

Όπως το 2017 δεν θυμίζει πολλά από το 2015 για την Ευρώπη, για τις ΗΠΑ και για ολόκληρο τον κόσμο, με τον ίδιο τρόπο το 2019 δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως γραμμική - μηχανική προέκταση του 2017. Όλοι οι σχεδιασμοί, όλες οι συμφωνίες και δεσμεύσεις μπορούν να αποδυναμωθούν και να ακυρωθούν στην πράξη από γεγονότα και εξελίξεις που πλέον δεν ελέγχονται, αλλά προκύπτουν και επιβάλλονται από την παγκόσμια, πολυεπίπεδη συστημική κρίση.

Γι’ αυτό και εμείς πρέπει σε κάθε περίπτωση να επιδιώξουμε να συγκροτηθούμε εσωτερικά, να προωθήσουμε και να εφαρμόσουμε στην πράξη ένα ολοκληρωμένο και πρακτικά εφαρμόσιμο σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης, να αντιμετωπίσουμε συντονισμένα την ανεργία, να διατηρήσουμε τη συνοχή της κοινωνίας. Η ανάπτυξη δεν θα προέλθει από κάποιες «εξ ουρανού» επενδύσεις ούτε από τις τράπεζες ούτε από τις ιδιωτικοποιήσεις, στις οποίες επίμονα και πιεστικά μας «προτρέπει» ο αυθεντικός εκπρόσωπος του σημιτισμού και της νεοφιλελεύθερης Σοσιαλδημοκρατίας που διοικεί την Τράπεζα της Ελλάδος.

 

Κρίσιμο όριο οι γερμανικές κάλπες

Η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου δεν παρέσχε απλώς μια σημαντική πολιτική «ανάσα» στην κυβέρνηση. Διαμορφώνει επίσης παράλληλες προϋποθέσεις σταθερότητας για το κρίσιμο διάστημα που μεσολαβεί μέχρι τις γερμανικές εκλογές, το αποτέλεσμα των οποίων θα κρίνει και θα αποτυπώσει σ’ έναν μεγάλο βαθμό νέους συσχετισμούς, που θα σηματοδοτήσουν το πέρας της απόλυτης εξουσίας του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και του δόγματος της λιτότητας. Προς μεγάλη οπωσδήποτε θλίψη των εγχώριων πολιτικών και κομματικών υποτελών της γερμανικής ελίτ...

Η «συμφωνία αλήθειας» που διαφημίζουν η Νέα Δημοκρατία και ο αρχηγός της αποδείχτηκε και επίσημα ότι αποτελεί σύμφωνο εθελοδουλίας και παράδοσης της χώρας και του λαού της. Η «στρατηγική» της «αριστερής παρένθεσης» και του τροπαρίου των εκλογών μετατρέπεται τώρα σε μπούμερανγκ κατά της ΝΔ και των κομματικών «παρακολουθημάτων» της.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν αυτοαπαξιώνεται μόνο στο εσωτερικό της χώρας. Προσφέροντας την πλήρη υποταγή του στον πλέον «σκληρό πυρήνα» των δανειστών και υπερακοντίζοντας σε νεοφιλελεύθερες - αντικοινωνικές επιλογές, εκπίπτει και ακυρώνεται στα μάτια των ίδιων των «αφεντικών του». Ποιος μπορεί να εμπιστευτεί έναν πολιτικό που όχι μόνο δεν έχει συναίσθηση της κρισιμότητας των περιστάσεων που διέρχεται η πατρίδα του, αλλά εμφανίζει, μάλιστα, την εθελοδουλία και την πλήρη υποταγή του ως τα καλύτερα πολιτικά του προσόντα;

Η πολιτική εθελοδουλία ως επάγγελμα, για να παραφράσουμε και να προσαρμόσουμε στους καιρούς μας τον τίτλο του εμβληματικού έργου του Μαξ Βέμπερ Η πολιτική ως επάγγελμα. Όπως φαίνεται, ο Κυριάκος Μητσοτάκης «γράφει» τώρα το δικό του «πολιτικό σύγγραμμα»...

ΣΧΟΛΙΑ