Πολιτικά «εφόδια» για τη δύσκολη πορεία
  Πέμπτη, 19 Μάι 2016      15:12      0

Πολιτικά «εφόδια» για τη δύσκολη πορεία

του Μενέλαου Γκίβαλου

Το Eurogroup της 9ης Μαΐου –αν και λειτούργησε τυπικά ως ενδιάμεσος σταθμός της τελικής συμφωνίας– είχε δύο βασικής σημασίας πολιτικά χαρακτηριστικά. Κατά πρώτον, αποφεύχθηκε ο πολιτικός εγκλωβισμός και εκβιασμός της ελληνικής κυβέρνησης, με προοπτική να οδηγηθούμε σε μια «εκσυγχρονισμένη» εκδοχή του πραξικοπήματος της 13ης Ιουλίου του 2015. Ο κίνδυνος αυτός δεν ήταν φανταστικός. Αποτελούσε μια δρώσα και ενεργοποιηθείσα στρατηγική του «συστήματος» Σόιμπλε, που καλύφθηκε κάτω από την απαράδεκτη απαίτηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την ψήφιση και προέγκριση νέων πρόσθετων μέτρων ύψους 3,6 δις ευρώ. Το σκηνικό, δηλαδή, είχε ήδη στηθεί.

Κατά δεύτερον, το έτερο μείζον εργαλείο ενός οιονεί πολιτικού εκβιασμού, το χρέος, φαίνεται να αντιμετωπίζεται πλέον σοβαρά, με καθαρά πολιτικούς όρους, και να συνδέεται με τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες της χώρας για την αποπληρωμή του.

Ασφαλώς, τόσο το Eurogroup της 9ης Μαΐου όσο και εκείνο της 24ης Μαΐου, όπου θα ληφθούν (ενδεχομένως) οι τελικές αποφάσεις, συνιστούν τα πεδία ενός ευρύτερου πολιτικοοικονομικού συμβιβασμού ώστε η κάθε πλευρά να μην εισπράττει το κόστος μιας πολιτικής ήττας ή υποχώρησης. Αυτό και μόνο το γεγονός, η εξέλιξη του Eurogroup, εάν αξιολογήσουμε αφενός τους ιδιαίτερα δυσμενείς συσχετισμούς τους οποίους αντιμετώπισε η ελληνική κυβέρνηση από τον Ιανουάριο του 2015 μέχρι σήμερα και αφετέρου τους επαχθέστατους όρους που επιβλήθηκαν με τον ακραίο και πρωτοφανή ιστορικά εκβιασμό της 13ης Ιουλίου του 2015, αποτελεί για την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό μια σημαντική πολιτική επιτυχία.

Στην πράξη αναβαθμίζει το πολιτικό κεφάλαιο της ελληνικής κυβέρνησης, επαναπροσδιορίζει τους εσωτερικούς συσχετισμούς και σταθεροποιεί τη θέση της, θέτοντας τέλος στα σενάρια της «αριστερής παρένθεσης» και των «επερχόμενων» εκλογών που εξεργάζονται και προωθούν λυσσωδώς εδώ και ενάμιση χρόνο τα διαπλεκόμενα συστημικά συμφέροντα και οι κομματικοί και πολιτικοί εκπρόσωποί τους.

Ευρωπαϊκή κρίση και αλλαγή συσχετισμών

Ασφαλώς, μέσα σε έναν χρόνο πολλά άλλαξαν στην Ευρώπη, πολλά νέα προβλήματα προσετέθησαν, αλλά και οι ίδιοι οι συσχετισμοί δυνάμεων και οι «συμμαχίες» μεταβλήθηκαν. Προσφυγικό, τρομοκρατία, παρατεινόμενη και συνεχώς εντεινόμενη οικονομική κρίση συγκροτούν το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο οι αντιθέσεις, οι συγκρούσεις, οι ανισότητες, οι αυτονομήσεις κρατών και περιοχών (χώρες Βίζεγκραντ, Βαλτική), η ραγδαία άνοδος της κοινωνικής και πολιτικής Ακροδεξιάς δρομολογούν μια πορεία διάλυσης της Ευρώπης, με επίσημη πράξη –και σε συμβολικό και σε πραγματικό επίπεδο– το δημοψήφισμα στη Μεγάλη Βρετανία.

Η γερμανική ολιγαρχική εξουσία δεν μπορεί να αναπαραχθεί σ’ ένα τέτοιο ασταθές και κλονιζόμενο τοπίο. Τον Ιούλιο του 2015 η γερμανική ελίτ θέλησε, σε μια ακραία επίδειξη δύναμης, να ταπεινώσει και να εκβιάσει στυγνά μια αδύναμη χώρα. Αυτή η «ύβρις» του «συστήματος» Σόιμπλε τρόμαξε πολλούς. Είδαν στην περιπέτεια και στον εκβιασμό της χώρας μας «προεγγεγραμμένο» το δικό τους μέλλον. Κι από τότε πολλοί πολιτικοί «απέκτησαν φωνή», πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες συνειδητοποίησαν «τι τις περιμένει». Γι’ αυτό και την κρίσιμη αυτή περίοδο η χώρα μας έτυχε μιας ευρύτερης στήριξης, διεύρυνε τις συμμαχίες της και οι θέσεις της έγιναν αποδεκτές από θεσμούς και πρόσωπα που πριν από λίγους μήνες ήταν τουλάχιστον δύσπιστα, αν όχι αντίπαλα.

Επαναπροσανατολισμός δράσης

Ασφαλώς, όλες αυτές οι εκτιμήσεις δεν συνεπάγονται κανένα καθεστώς επανάπαυσης, καμιά ψευδαίσθηση, αφού οι τεράστιες δυσκολίες που υπάρχουν, στην προσπάθειά μας να ξεφύγουμε από το καταστροφικό «σπιράλ» της ύφεσης και να προχωρήσουμε στην επανεκκίνηση της οικονομίας, βρίσκονται μπροστά μας και απειλούν, μάλιστα, το ίδιο το πολιτικό κεφάλαιο που θα πιστωθεί η κυβέρνηση μετά το κλείσιμο της συμφωνίας και την απόδοση της (διευρυμένης;) δόσης των 5,7 δις ευρώ.

Πρώτη παρατήρηση: Είναι γεγονός ότι η κυβέρνηση από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερα κινείται σ’ ένα περιβάλλον αστάθειας και ανασφάλειας λόγω του ότι ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με τη διαχείριση του τρίτου Μνημονίου και την αξιολόγηση. Τα δυσβάσταχτα μέτρα των 5,4 δις ευρώ αλλά και οι έντονες κοινωνικές αντιδράσεις διεύρυναν το πεδίο αυτό της αστάθειας και της ανασφάλειας.

Όμως από δω και πέρα, εάν η συμφωνία κλείσει ομαλά, η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να κυβερνήσει «εφ’ όλης της ύλης». Σ’ ένα πιο σταθερό περιβάλλον, με σαφώς διαφαινόμενες θετικές προοπτικές, η κυβέρνηση θα πρέπει να κερδίσει βήμα βήμα, λιθαράκι λιθαράκι δύο βασικά «στοιχήματα»: εκείνο της παραγωγικής ανασυγκρότησης και –το μείζον– της κοινωνικής εμπιστοσύνης και στήριξης. Γιατί είναι γεγονός ότι ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας, μη βλέποντας βελτίωση στην καθημερινότητά του, βρίσκεται σε πολιτική αποστρατεία και σε απογοήτευση. Καμιά κοινωνία, κανένας πολίτης δεν μπορεί να βιώνει καθημερινά αυτό το καθεστώς της ανασφάλειας, της ανέχειας, της απόγνωσης, της απουσίας κάθε προοπτικής. Κλείσαμε ήδη έξι χρόνια και οι όποιες αντοχές εξαντλούνται...

Δεύτερη παρατήρηση: Καμιά ανάπτυξη δεν πρόκειται να προκύψει «εξ ουρανού», από κάποιους επενδυτές που θα προστρέξουν δήθεν να «αναγεννήσουν» τη χώρα. Απαιτείται κεντρικός σχεδιασμός, πλήρης και στοχευμένη κατά παραγωγικούς τομείς αξιοποίηση των πόρων του ΕΣΠΑ, του «πακέτου Γιούνκερ», των όποιων πόρων προκύψουν.

Εάν δεν αυξηθεί σε πραγματικά μεγέθη το ΑΕΠ, τότε δευτερεύουσα αξία έχουν τα όποια πλεονάσματα, καθώς και οι όποιες ρυθμίσεις για το χρέος. Πρέπει συνεπώς να αντιστραφεί ευθέως η καταστροφική λογική, που θέλει την ανάπτυξη μέσω πλεονασμάτων (τα περισσότερα εκ των οποίων συλλέγονται από φόρους) και στην πράξη υπηρετεί μια οιονεί αναπαραγόμενη υφεσιακή καταστροφική πορεία.

Χωρίς την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, χωρίς τη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης και των πόρων των εργαζομένων, καμιά εσωτερική οικονομική δραστηριότητα δεν πρόκειται να τονωθεί και να ανακάμψει. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση θα πρέπει στο αμέσως προσεχές μέλλον να αξιοποιήσει τους όποιους βαθμούς πολιτικής ελευθερίας μπορεί να αποκτήσει μέσω της συμφωνίας και να προωθήσει –μαζί με τις δυσβάσταχτες, άλλωστε, μνημονιακές «δουλείες»– ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης, σύμφωνα με την πραγματική παραγωγική και κοινωνική δομή της χώρας.

«Ένα κάποιο χαμόγελο»...

Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις, το σύστημα της διαπλοκής και των κομματικών και πολιτικών εντολοδόχων του «συστήματος» Σόιμπλε και του ΔΝΤ, που παρακαλούσε γονυπετές να τιναχτούν στον αέρα οι διαπραγματεύσεις, υπέστη άλλη μια οδυνηρή ήττα – ευτυχώς για τη χώρα. Τώρα είναι υποχρεωμένο να «προσαρμοστεί» στους πολιτικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς της νέας περιόδου που διανοίγεται μπροστά μας. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται να παραδώσει αμαχητί τα όπλα.

Διανύοντας, πάντως, έναν δύσβατο, ανηφορικό δρόμο, στεκόμαστε τώρα σ’ ένα πλατύσκαλο, να πάρουμε «μια ανάσα», να διαγραφεί στα χείλη μας «ένα κάποιο χαμόγελο». Διανοίγεται ίσως μια νέα θετική προοπτική. Την οποία πρέπει να αξιοποιήσουμε, διδασκόμενοι από τα λάθη μας, με πίστη στις δυνάμεις μας και στις δυνατότητες της ατομικής και συλλογικής μας προσπάθειας. Κι ίσως αυτή τη φορά το «φως στο τούνελ» να μην είναι η αμαξοστοιχία που έρχεται καταπάνω μας, όπως ανελλιπώς συνέβαινε εδώ και έξι χρόνια...

Τεύχος 340

ΣΧΟΛΙΑ