Το θετικό κοινωνικοπολιτικό «κεφάλαιο» του ΣΥΡΙΖΑ ...και η
σταδιακήαλλαγή των συσχετισμών
  Τρίτη, 12 Μάρ 2019      19:21      0

Το θετικό κοινωνικοπολιτικό «κεφάλαιο» του ΣΥΡΙΖΑ ...και η σταδιακήαλλαγή των συσχετισμών

Εάν επιχειρήσουμε να αποστασιοποιηθούμε από το νοσηρό –και τοξικό συχνά– πολιτικό περιβάλλον το οποίο προσπαθεί να επιβάλει η ηγεσία της ΝΔ, συνεπικουρουμένη από αυτήν του ΚΙΝΑΛ, θα διαπιστώσουμε ότι η συστημική αντιπολίτευση μέσα σε σύντομο διάστημα υπέστη δύο σοβαρές πολιτικές ήττες.

 

ΤΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΓΚΙΒΑΛΟΥ

Τόσο η παροχή ψήφου εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση όσο και η υπερψήφιση της συμφωνίας των Πρεσπών αποτέλεσαν κρίσιμες, μείζονος σημασίας πολιτικές αναμετρήσεις, που διεξήχθησαν σ’ ένα μη ευνοϊκό –ή ακόμα κα αρνητικό– «περιβάλλον» για την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό. Η αποχώρηση του Πάνου Καμμένου και η επιθετική στάση του κατά της κυβέρνησης, το «δηλητηριώδες» πολιτικό κλίμα για το Μακεδονικό, που τροφοδότησε και διόγκωσε το συστημικό - καθεστωτικό στρατόπεδο, χρησιμοποιώντας από τις ανοικτές απειλές και τις ύβρεις μέχρι και επιχειρήσεις τρομοκράτησης των βουλευτών, που δήλωσαν ότι θα ψηφίσουν τη συμφωνία των Πρεσπών, διαμόρφωναν ένα αρνητικό πεδίο για την κυβέρνηση.

Γιατί και πώς μπόρεσαν ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση, όχι μόνο να διαχειριστούν επιτυχώς, αλλά και να αντιστρέψουν όλο αυτό το δυσμενές πλαίσιο; Οι πλειοψηφίες που πέτυχε η κυβέρνηση στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες κατά τις δύο αυτές κρίσιμες ψηφοφορίες δεν εξαντλούνται στην τυπική - αριθμητική έκφραση των 151 και των 153 θετικών ψήφων. Αντίθετα, θα μπορούσαμε να διατυπώσουμε την άποψη ότι οι κοινοβουλευτικές αυτές πλειοψηφίες προκύπτουν από τις ευρύτερες κοινωνικοπολιτικές διεργασίες και ανακατατάξεις που συντελούνται κατά την τελευταία περίοδο, η απαρχή της οποίας καθορίζεται με την τυπική αλλά και ουσιαστική έξοδο από τα μνημόνια.

Μέσα στο περιορισμένο χρονικό αυτό διάστημα η κυβέρνηση μπόρεσε να αξιοποιήσει τον πολιτικό χρόνο και με μια σειρά θετικών μέτρων να επαναπροσεγγίσει ένα τμήμα της κοινωνικής - ταξικής πλειοψηφίας, αποδεικνύοντας την ισχυρή «κοινωνική ταυτότητα» των επιλογών της. Αξιοποιώντας, συνεπώς, το πολιτικό αυτό «κεφάλαιο», η κυβέρνηση ανέκτησε την πολιτική πρωτοβουλία, καθόρισε την πολιτική ατζέντα και μετέθεσε το πλαίσιο της κομματικής - πολιτικής αντιπαράθεσης στο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, που είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό γι’ αυτήν.

ΝΔ: Οριστικοποιήση ακροδεξιάς ταυτότητας

Το Μακεδονικό όμως έδωσε την ευκαιρία στη «συστημική» αντιπολίτευση να μεταφέρει την αντιπαράθεση στο ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο. Η «μετάθεση» αυτή είχε σοβαρές συνέπειες. Τα κόμματα του αντιΣΥΡΙΖΑ «στρατοπέδου», στην προσπάθειά τους να πλήξουν καίρια την κυβέρνηση, διαμόρφωσαν ανοικτούς διαύλους συμπόρευσης με τη Χρυσή Αυγή, τα ακραία, φασίζοντα εθνικιστικά στοιχεία, τους κάθε είδους πατριδοκάπηλους κατ’ επάγγελμα. Στην πραγματικότητα, η επιλογή αυτή ενσωμάτωσε στην πράξη τα συστημικά κόμματα τόσο στον ακραίο διχαστικό - εμφυλιοπολεμικό λόγο της φασίζουσας ακροδεξιάς όσο και στις πρακτικές της. Απόρροια της «μετατόπισης» αυτής είναι το γεγονός ότι η ίδια η ηγεσία της ΝΔ και η καθοδηγητική της «τριάδα» (Αντώνης Σαμαράς, Μάκης Βορίδης, Άδωνις Γεωργιάδης) υιοθέτησαν ένα ακραίο, ανοίκειο πολιτικό «λόγο», υβριστικό, εμφυλιοπολεμικό, διχαστικό.

Σαν κάποια ιδιοτυπία της Ιστορίας, το Μακεδονικό δεν αποκάλυψε μόνο την πολιτική κενότητα, τη διγλωσσία, την ευθεία σύγκρουση της σημερινής ηγεσίας της ΝΔ με τις θέσεις του κόμματος και του Κώστα Καραμανλή το 2008. Ανέδειξε ταυτόχρονα σ’ όλη του τη «γυμνότητα», σ’ όλη του την προκλητικότητα την ακροδεξιά, πατριδοκάπηλη και εμφυλιοπολεμική «ταυτότητα» της ΝΔ, που έχει πλέον αποκρυσταλλωθεί σ’ όλες τους τις πτυχές και καθορίζει απόλυτα τις ιδεολογικές ορίζουσες και επιλογές της παράταξης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θεώρησε ότι, υβρίζοντας, χυδαιολογώντας, επιχειρώντας τον πολιτικό προπηλακισμό του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης, θα μπορούσε να επιτύχει την πλήρη απαξίωση και την ανατροπή τους. Όμως με τη συμπεριφορά του αυτή κατάφερε να τρομοκρατήσει τους πολίτες και να αποκαλύψει ταυτόχρονα ότι ο ίδιος και οι καθοδηγητές του δημιουργούν μια κατάσταση ακραίας πόλωσης και ενός επικίνδυνου διχαστικού κλίματος. Αντί να «τρομάξει» ο κ. Μητσοτάκης τον Αλέξη Τσίπρα τρόμαξε την ίδια την κοινωνία με τις ακροδεξιές - εθνικιστικές του ακρότητες και τον χυδαίο και ευτελή πολιτικό του «λόγο».

Αντίστροφη μέτρηση για Μητσοτάκη

Σήμερα η ΝΔ και η ηγετική της ομάδα βρίσκονται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα:

 Στο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο η κυβέρνηση αποκτά σοβαρά πλεονεκτήματα, όχι μόνο με τα μέτρα που ήδη υλοποιούνται, αλλά και με τις νέες σημαντικές παρεμβάσεις που αφορούν κρίσιμους χώρους του κοινωνικοοικονομικού πεδίου όπως η ρύθμιση των κόκκινων δανείων, η προστασία της πρώτης κατοικίας, οι συνεχείς και στοχευμένες πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση των αδικιών και την ενίσχυση των θεσμών του κοινωνικού κράτους.

 Όμως και στο ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο η πολιτική εκμετάλλευση και «εμπορευματοποίηση» του Μακεδονικού φαίνεται να εξαντλεί τα όριά της και ταυτόχρονα να διαμορφώνει «ρήγματα» στο εσωτερικό της ΝΔ αλλά και στο επίπεδο της εκλογικής της βάσης. Η στάση και οι τοποθετήσεις του Νίκου Δένδια στο Κοινοβούλιο εκφράζουν το δειλό αλλά εμφανές «ξύπνημα» της Κεντροδεξιάς και του (υπνώττοντος μέχρι σήμερα) καραμανλικού στρατοπέδου.

Γιατί άραγε «ξύπνησαν» τώρα; Κατά πρώτον, διότι η επικυριαρχία της νεοφιλελεύθερης - ακροδεξιάς πτέρυγας τους έχει οδηγήσει στο ιστορικό κομματικό περιθώριο και καθιστά άδηλο το μέλλον τους μετά τις εκλογές, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Κατά δεύτερον, διότι η σκληρή πραγματικότητα αποδεικνύει ότι η ΝΔ εξάντλησε τα εκλογικά - κοινωνικά όριά της και ότι οι συσχετισμοί σταδιακά ανατρέπονται. Ταυτόχρονα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη κριθεί πολιτικά «λιποβαρής», οπότε ο δελφίνοι τύπου Αντώνη Σαμαρά, που εκπροσωπούν την εθνικιστική ακροδεξιά, θα αντιπαρατεθούν νομοτελειακά με τους εκπροσώπους της Κεντροδεξιάς. Αυτή είναι η περίπτωση του Νίκου Δένδια.

Ασφαλώς σε μια προεκλογική περίοδο η αντικατάσταση αρχηγού δεν μπορεί να αποτολμηθεί. Όμως σε κάθε περίπτωση ο κ. Μητσοτάκης αμφισβητείται σοβαρά στο εσωτερικό της ΝΔ, επιδεικνύει σοβαρή έλλειψη ηγετικών προσόντων, ενώ χειραγωγείται εμφανώς, τόσο από την ακροδεξιά ηγετική του ομάδα όσο και από τους ολιγάρχες της διαπλοκής, που σε αρκετές περιπτώσεις καθορίζουν τόσο την πολιτική ατζέντα της ΝΔ και του ίδιου όσο και τις πρακτικές και το περιεχόμενο της αντιπαράθεσης με τον ΣΥΡΙΖΑ. Το γεγονός ότι ο ίδιος εμφανίζεται στο βήμα της Βουλής αναπαράγοντας τα επιχειρήματα της διαπλοκής ως δικά του επιχειρήματα, επιδεικνύοντας στους βουλευτές τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων της διαπλοκής, επιβεβαιώνει τόσο την εμφανή χειραγώγησή του από τη διαπλοκή όσο και τη δική του πολιτική ανεπάρκεια και έκπτωση.

Κοινωνική πρόοδος vs καταστροφολογία

Τελικώς ολόκληρη η προεκλογική περίοδος θα εξελιχθεί και θα χαρακτηρισθεί από τη σύγκρουση και αντιπαράθεση των δυο αυτών επιπέδων. Στο πρώτο επίπεδο, το κοινωνικοοικονομικό, ο ΣΥΡΙΖΑ αποκτά σταθερό ιδεολογικοπολιτικό πλεονέκτημα, ικανό να τον οδηγήσει στη νίκη. Αντίθετα, η ΝΔ θα χρησιμοποιήσει το Μακεδονικό ως πρωτεύον «επιχείρημά» της στην επίθεση κατά του ΣΥΡΙΖΑ και της κυβέρνησης, μετατοπίζοντας την αντιπαράθεση σε ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο. Το Μακεδονικό, διανθισμένο με επικλήσεις περί «Νόμου και Τάξης», με εθνικιστικές - πατριδοκάπηλες ρητορείες και με νεοφιλελεύθερες φιλοσοφικές αντιλήψεις περί της «φυσικής ανισότητας» των ατόμων θα αποτελέσουν, μαζί με την καταστροφολογία, τον χυδαίο λόγο, τις ψεύτικες ειδήσεις και τις συνήθεις «προβοκάτσιες», το «βαρύ πυροβολικό» της ΝΔ και σύμπαντος του συστημικού - διαπλεκόμενου καθεστώτος.

Σ’ ένα παρόμοιο ιστορικού τύπου δίλημμα θα βρεθεί η κοινωνία. Η κυβέρνηση και ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να ενισχύσουν αποφασιστικά το κοινωνικοοικονομικό μέτωπο και μέσα από αυτό να καταδείξουν τη στρατηγική τους σύγκρουση με το νεοφιλελεύθερο πρότυπο της κοινωνίας της ζούγκλας που διαφημίζει η ΝΔ. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν με πολιτικά επιχειρήματα και να ακυρώσουν στην πράξη το τερατώδες «μύθευμα» που συνοδεύει την ακροδεξιά - πατριδοκάπηλη προπαγάνδα για το Μακεδονικό και να αποδυναμώσουν το τεχνητό κλίμα της έντασης και της εμφυλιοπολεμικής σύγκρουσης που καλλιεργεί επιμελώς η ηγεσία της ΝΔ, προτάσσοντας την απόλυτη προσήλωση στη θεσμική - δημοκρατική τάξη.

Γιατί ο πολιτικός χρόνος λειτουργεί στην προοπτική του υπέρ της κυβέρνησης; Διότι τα θετικά μέτρα και οι στοχευμένες και αποδοτικές παρεμβάσεις θα διευρύνουν τη θετική «ατζέντα» υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ, θα παραγάγουν νέα γεγονότα στο θεσμικό - πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, γεγονότα στα οποία η ΝΔ δεν έχει απαντήσεις παρά τη νεοφιλελεύθερη καταστροφική συνταγή, τον αυταρχισμό και τον υπερσυντηρητισμό, «προτάσεις» που οδηγούν στη στασιμότητα και στον ιδεολογικοπολιτικό εκφυλισμό.

Αυτή ακριβώς η αντιδιαμετρική κατεύθυνση που ακολουθούν οι δύο ασυμβίβαστες μεταξύ τους στρατηγικές οδηγεί σταδιακά σε ανατροπή των συσχετισμών σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο. Νικητής είναι εκείνος που παράγει πολιτική και καθορίζει τις εξελίξεις. Κι όχι εκείνος που υπονομεύει, καταστροφολογεί, εκχυδαΐζει την πολιτική και διαδραματίζει τον ρόλο του εθνικού προβοκάτορα, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Οι «ενδιάμεσοι» σε κρίση και σε διάλυση

Η μεταμνημονιακή περίοδος διαμορφώνει, σ’ ένα πρώτο επίπεδο, τις προϋποθέσεις για την αναδιάρθρωση του πολιτικού συστήματος πάνω σε «αυθεντικότερες» ιδεολογικοπολιτικές βάσεις από εκείνες που καθόρισε η μείζων αντίθεση μνημόνιο - αντιμνημόνιο. Σ’ αυτή την ιστορικού χαρακτήρα μεταβολή δρα πολλαπλασιαστικά η σύγκρουση των δύο «κοσμοειδώλων» που εκφράζονται σε κομματικό επίπεδο από τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Αποτέλεσμα των σύνθετων αυτών επιρροών είναι η κρίση υπαρξιακού χαρακτήρα που πλήττει την περίοδο αυτή τους ΑΝΕΛ και το Ποτάμι, ενώ η Ένωση Κεντρώων βιώνει λάθρα σε πολιτικό επίπεδο, «ωσεί παρούσα» στις εξελίξεις.

Το ΚΙΝΑΛ βρίσκεται πλέον σε αποδρομή και υφίσταται πρακτικώς ως άθροισμα ΠΑΣΟΚ και ΚΙΔΗΣΟ. Η ηγεσία του ΚΙΝΑΛ, με τη θεωρία των «ίσων αποστάσεων», μετέφερε τη στρατηγική σύγκρουση ΝΔ - ΣΥΡΙΖΑ στο εσωτερικό του ΚΙΝΑΛ και το διέλυσε. Η ηγετική κάστα του ΚΙΝΑΛ προσβλέπει και συμβάλλει, με τη στάση της, στην επικράτηση της ΝΔ, προσδοκώντας ότι θα μπορέσει μέσω μιας νέας συνεργασίας ΠΑΣΟΚ - ΝΔ να αναπαραγάγει την προσωπική πολιτική καριέρα των στελεχών που συγκροτούν την ηγετική αυτή ομάδα. Όμως ούτε η πλειοψηφία της κοινωνικής - εκλογικής βάσης του ΠΑΣΟΚ ούτε ένα σημαντικό τμήμα των μεσαίων στελεχών και της οργανωμένης βάσης του ΠΑΣΟΚ πρόκειται να συνηγορήσουν σε μια επανάληψη της συγκυβέρνησης του 2012-2014, που οδήγησε στην καταστροφή της χώρας και στην πλήρη ηθική και ιδεολογικοπολιτική απαξίωση του ΠΑΣΟΚ, και κατ’ ουσίαν στον πολιτικό του θάνατο.

Με τα δεδομένα αυτά το «παιγνίδι» παραμένει ανοικτό. Με απόλυτο κριτή και κυρίαρχο έναν λαό που τα δέκα τελευταία χρόνια απέκτησε τόσο πικρές εμπειρίες αλλά και κατανόησε όσο ποτέ άλλοτε ποια συμφέροντα συγκρούονται και ποιες πολιτικές δυνάμεις, ποιες ιδεολογικές αρχές και αξίες εκπροσωπούν τα συμφέροντα της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. Και μια κοινωνία που δεν παρακολούθησε την Ιστορία, αλλά τη βίωσε και την επηρέασε με τις επιλογές της, είναι σίγουρο ότι και στην επερχόμενη μείζονα σύγκρουση θα καθορίσει με τη σωστή επιλογή της το μέλλον της χώρας στην κατεύθυνση της προόδου, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης. Όπως επιτάσσει άλλωστε ο ιστορικός μας πολιτισμός.

 

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ, τεύχος 403

 

ΣΧΟΛΙΑ