Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός ετών 150!
  Κυριακή, 29 Νοέ 2015      12:49      0

Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός ετών 150!

Αδιάλειπτη πνευματική προσφορά στον ελληνισμό και την ανθρωπότητα...

«Ο κόσμος είναι η Ελλάδα που διαστέλλεται. Η Ελλάδα είναι ο κόσμος που συστέλλεται»

Βίκτωρ Ουγκώ

 

του Δρ. Ιωάννη Χρ. Ιακωβίδη

Επιστημονικού συνεργάτη στο Κέντρο Ανατολικών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου.

 

Τα σωματεία και οι σύλλογοι συστήνονται βάσει καταστατικών οργάνωσης και λειτουργίας, με σκοπό να καλύπτουν πνευματικές, οικονομικές, επαγγελματικές, εκπαιδευτικές και άλλες ανάγκες. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο ιδρύθηκε και ο αρχαιότερος πολιτιστικός σύλλογος των Αθηνών, ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός, όταν το απόγευμα της 24ης Ιουνίου του 1865, στο δωμάτιο υπηρεσίας του αρχοντικού της οικογένειας Λάμπρου της οδού Παρθεναγωγείου (μετέπειτα οδός Πεσμαζόγλου), οι τέσσερις γιοι του νομισματολόγου Παύλου Λάμπρου πρότειναν στον πατέρα τους να συντελέσει στη σύσταση ενός πολιτιστικού συλλόγου που θα συνέβαλλε στην «κοινή πρόοδο και ωφέλεια του λαού».

Ο Φιλολογικός Σύλλογος έλαβε την επωνυμία Παρνασσός, καθώς, σύμφωνα με την παράδοση, ο Παρνασσός ήταν αφιερωμένος στις Μούσες και τον Απόλλωνα, και μετά την παρέλευση μόλις πέντε ετών άρχισε να αναδεικνύεται σε πανελλήνιο πνευματικό κέντρο χάρη στην πλούσια δράση κορυφαίων εκπροσώπων της ακαδημαϊκής, πνευματικής και πολιτικής ζωής του τόπου. Σήμερα στεγάζεται σε ιδιόκτητο μέγαρο στην πλατεία Αγίου Γεωργίου Καρύτση. Το ιστορικό τριώροφό του ανεγέρθηκε το 1890 και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα κορυφαία διατηρητέα κτίρια των Αθηνών βάσει των σχεδίων του αρχιτέκτονα Ιφικράτη Κοκκίδη.

 

Φάρος πολιτισμού

Ο Παρνασσός εξαρχής καλλιεργεί στενή σχέση με τη λογοτεχνία και τις τέχνες ευρύτερα και υποδέχεται πολλούς πνευματικούς ανθρώπους. Ανάμεσά τους διακρίνονται οι εκπρόσωποι της Νέας Αθηναϊκής Σχολής, με τους Δροσίνη και Παλαμά, Τυπάλδο και Σουρή, Ροΐδη και Βαλαωρίτη, Μυριβήλη και Ξενόπουλο. Οι λογοτέχνες αποτέλεσαν τα πλέον δραστήρια μέλη του και καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό την πορεία του διαρκούντος του πρώτου αιώνα του βίου του. Στους κόλπους του όμως είχαν ενταχθεί και ξένοι λογοτέχνες, όπως οι Edmond Rostand, Frédéric Mistral και Gabriele D’Annunzio. Οι δε ζωγράφοι, ως επίλεκτα μέλη του, συντείνουν στην ακτινοβολία του. Μεταξύ άλλων, αναφέρονται οι Ουμβέρτος Αργυρός και Κωνσταντίνος Μαλέας, Βασίλειος Ιθακήσιος και Σοφία Λασκαρίδου. Ήδη από την πρώτη περίοδο της λειτουργίας του, ο Παρνασσός αριθμούσε πέραν των 300 μελών και το 1890 είχε ξεπεράσει τα 800. Στις τάξεις του έβρισκες Προέδρους της Ελληνικής Δημοκρατίας, πρωθυπουργούς και ξένους ηγέτες (λ.χ., οι Georges Clémenceau, William Gladstone και Winston Churchill), μεγάλους εθνικούς ευεργέτες, όπως οι Συγγρός, Αβέρωφ, Μπενάκης και Μαρασλής, μουσικούς, όπως οι Μανώλης Καλομοίρης και Φρειδερίκος Καρρέρ, αλλά και θεατράνθρωπους – Δημήτρης Μυράτ, Δημήτρης Ροντήρης και Αλέξης Μινωτής.

Ο Παρνασσός, ωστόσο, διακρίνεται και για την κοινωνική του δράση. Με τις σχολές του, που υπήρχαν από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, προσέφερε μόρφωση σε αναξιοπαθούντα παιδιά και άσυλο σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Η νυχτερινή του σχολή στεγάζεται μέχρι τις μέρες μας σε ένα άλλο καλαίσθητο κτίριο πλησίον της πλατείας Κάνιγγος.

Μέχρι τη δεκαετία του ’60 συνιστούσε έναν από τους ιδεωδέστερους χώρους για καλλιτεχνική έκφραση στην Αθήνα. Καθώς, μάλιστα, δεν ήταν ακόμη διαδεδομένες οι γκαλερί, ο Παρνασσός υποδέχτηκε σειρά νέων τότε καλλιτεχνών, εκθέτοντας τα έργα τους για πρώτη φορά, κι έτσι άρχιζε η ανάδειξή τους. Εδώ έδωσαν το «παρών» η Τζίνα Μπαχάουερ, η οποία δίδασκε, μάλιστα, στον Σύλλογο, αλλά και η Μαρία Κάλλας.

Επιπλέον, διαθέτει αξιόλογη πινακοθήκη με 250 έργα Ελλήνων ζωγράφων. Σήμερα δε η βιβλιοθήκη του καταλαμβάνει πέντε αίθουσες στο ισόγειο του κεντρικού κτιρίου του, με τουλάχιστον 60.000 περιοδικά και εφημερίδες, βιβλία, αρχειακό υλικό κ.ά., καλύπτοντας τομείς όπως η Ιστορία και Φιλολογία, η Γλωσσολογία, η Ελληνική και Ξένη Λογοτεχνία και η Νομική. Την πλούσια συλλογή κοσμούν σπάνια και εξαντλημένα βιβλία, καθώς και όλοι οι τόμοι του περιοδικού του Φιλολογικού Συλλόγου από το 1877 μέχρι σήμερα. Στο ισόγειο βρίσκεται επίσης το εντευκτήριο για τους επισκέπτες. Οι δύο άλλοι όροφοι στεγάζουν την αίθουσα τελετών και εκδηλώσεων και τις αίθουσες «Κωστής Παλαμάς», καθώς και αυτή της συλλογής εικαστικών έργων του.

 

Με το βλέμμα στο σήμερα

Σήμερα ο Παρνασσός, πιστός στη μακρόχρονη παράδοσή του αλλά ανταποκρινόμενος παράλληλα στις ανάγκες του παρόντος, ακολουθεί πολύπλευρη δράση στον επιστημονικό και πνευματικό χώρο, διοργανώνοντας, μεταξύ άλλων, επιστημονικά συνέδρια, ημερίδες και σεμινάρια για κοινωνικά, φιλοσοφικά και ιστορικά θέματα. Οι δε εκθέσεις εικαστικών τεχνών και οι μουσικές εκδηλώσεις του τονώνουν την πολιτιστική ζωή της πόλης. Ενδεικτικά, αυτό τον Νοέμβριο απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες με προγράμματα όπως το «Παίζοντας με τη ζωγραφική του Γιώργου Μπουζιάνη» (για παιδιά και εφήβους από 6 έως 15 ετών), αλλά και τα «Δομίνικος Θεοτοκόπουλος και μοντέρνα ζωγραφική» και «Αρχιτεκτονική στην πόλη».

Πέραν των πολλών άλλων δραστηριοτήτων του, εκδίδει αδιάλειπτα το φιλολογικό περιοδικό Παρνασσός. Αξίζει να σημειωθεί ότι το τεύχος Ιανουαρίου- Δεκεμβρίου 2012, για παράδειγμα, σε έκταση 459 σελίδων φιλοξενεί, μεταξύ άλλων, άρθρα των Εμμανουήλ Γ. Βαρβούνη («Ο Μέγας Κωνσταντίνος στην ελληνική λαϊκή θρησκευτική παράδοση»), Σύλβιας Κατούντα («Η Ελλάδα υπό οθωμανική κατοχή: Φιλελληνισμός, δυτική αδιαφορία και ανθελληνικό πνεύμα»), Βάλτερ Πούχνερ («Πρόοδος και παράδοση – Οι διαλεκτικές συνιστώσες ενός πολιτισμού»), Θανάση Χρήστου («Ο Λάμπρος Κατσώνης και οι σχέσεις του με τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό») και Ηρακλή Καλλέργη («Η πνευματική προϊστορία του Εικοσιένα, ο ρόλος του Αδαμάντιου Κοραή και η στάση του απέναντι στην Ορθόδοξη Εκκλησία»), καλύπτοντας ευρύ φάσμα ενδιαφέροντος.

Για να εορταστούν τα 150 χρόνια από την ίδρυσή του, διοργανώθηκε πρόσφατα εκδήλωση στο κατάμεστο από μέλη οίκημά του, την οποία τίμησε με την παρουσία του και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος. Η ομιλία του προέδρου του Συλλόγου, Εμμανουήλ Μικρογιαννάκη, είχε θέμα «Ποία δημοκρατία “επανθεί”;», ενώ ο β' αντιπρόεδρός του, Γεράσιμος Ζώρας, αναφέρθηκε στην ιστορία του Παρνασσού. Την τελετή επισφράγισε μουσική συναυλία από την ορχήστρα δωματίου Ad Parnassum. Στο πλαίσιο των τιμητικών εκδηλώσεων του Νοεμβρίου αναφέρεται ενδεικτικά η παρουσίαση του Τίτου Πατρίκιου και του έργου του από τη φιλόλογο Ελένη Αντωνιάδου και τον ποιητή Δημήτρη Χουλιαράκη αλλά και του Κωστή Παλαμά από τον καθηγητή Γεράσιμο Ζώρα και τη Δρ. Δέσποινα Δούκα.

Σε μια εποχή ηθικής σήψης και πολύπτυχης παρακμής, ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός συμβάλλει σημαντικά στην πνευματική αναβάθμιση του τόπου μας και οπωσδήποτε αποτελεί πολύ μεγάλη τιμή να ανήκει κανείς στους κόλπους του ως μέλος.

ΣΧΟΛΙΑ