Αγιασμός των υδάτων στη Σμύρνη
  Κυριακή, 10 Ιαν 2016      17:04      0

Αγιασμός των υδάτων στη Σμύρνη

Για πρώτη φορά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή...

«Οποιεσδήποτε παραλείψεις μπορεί να έχω κάνει, αλλά τα χέρια μου δεν φέρουν χριστιανικό αίμα. Ποτέ δεν πρόδωσα τον Χριστό μου για τα τριάκοντα αργύρια»...

Τζορτζ Χόρτον

 

του Δρ. Ιωάννη Χρ. Ιακωβίδη

Επιστημονικού συνεργάτη στο Κέντρο Ανατολικών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου.

 

Σμύρνη, Έφεσος και Φιλαδέλφεια, Σάρδεις και Θυάτειρα, Πέργαμος και Λαοδίκεια. Με αναφορά στις Επτά Εκκλησίες της Αποκαλύψεως έκλεινε πάντοτε τις διαλέξεις του ο Τζορτζ Χόρτον, προβάλλοντας έτσι τη Μικρά Ασία ως κοιτίδα του Χριστιανισμού. Οι αιώνες πέρασαν και, παρά τους εξισλαμισμούς μετά την ήττα του Ματζικέρτ (1071) και την οθωμανική κατάκτηση, η Ρωμιοσύνη αντιστεκόταν και δημιουργούσε.

  • 6 Ιανουαρίου 1922 (παλαιό ημερολόγιο): Τελείται η τελευταία Λειτουργία των Θεοφανίων στον περικαλλή ναό της Αγίας Φωτεινής στη Σμύρνη, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης. Περίφημο υπήρξε το κωδωνοστάσιό του. Πιστό αντίγραφό του κατασκευάστηκε στη Νέα Σμύρνη κατόπιν δωρεάς του Σμυρναίου Αριστοτέλη Ωνάση.
  • 13 Σεπτεμβρίου 1922: «Η τελευταία εικόνα της άτυχης Σμύρνης χαράχτηκε για πάντα στη μνήμη μου: τεράστια σύννεφα καπνού να ανεβαίνουν ψηλά ως τον ουρανό. (...) Ένα από τα πιο βασανιστικά αισθήματά μου εκείνες τις μέρες ήταν της ντροπής· ντρεπόμουν που ανήκα στο ανθρώπινο γένος. Στην καταστροφή της Σμύρνης πάντως συνέβη και κάτι που δεν είχε προηγούμενο ούτε στην περίπτωση της Καρχηδόνας. Εκεί δεν υπήρχε συνασπισμένος πολεμικός στόλος χριστιανών να παρακολουθεί αμέτοχα ένα δράμα που είχε προκληθεί από τις ομόθρησκες κυβερνήσεις του. Στην Καρχηδόνα δεν υπήρχαν αμερικανικά αντιτορπιλικά» (Τζορτζ Χόρτον).
  • 6 Ιανουαρίου 2016: Έντονη είναι η συγκίνηση για τους απογόνους των Μικρασιατών προσφύγων και για όλους εμάς που, ανεξάρτητα από την καταγωγή μας, δεν θα λησμονήσουμε ποτέ την ευλογημένη γη της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης. Στην προκυμαία της πρωτεύουσας της Ιωνίας, με την παρουσία του ορθόδοξου πληθυσμού της πόλης (Ελλήνων, Ρώσων, Ουκρανών και Γεωργιανών), επισκεπτών από την Ελλάδα αλλά και Τούρκων, ο αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κύριλλος Συκής μάς μεταφέρει νοερά 94 χρόνια πίσω, όταν τα ύδατα του λιμανιού της πόλης είχαν δεχτεί για τελευταία φορά την ευλογία του Τιμίου Σταυρού. Από τους ουρανούς παρακολουθούν ικανοποιημένες οι χιλιάδες ψυχές των αδικοχαμένων Ελλήνων της «καθ’ ημάς Ανατολής» και οι νεομάρτυρες Άγιοι Σμύρνης Χρυσόστομος, Μοσχονησίων Αμβρόσιος, Κυδωνιών Γρηγόριος κ.λπ. Τα λόγια του πατρός Κυρίλλου προς τους κολυμβητές είναι συγκλονιστικά: «Μην κοιτάξετε μόνο να πιάσετε τον Σταυρό. Σκαλίστε τον βυθό, εκεί που βρίσκονται τα κόκαλα των προγόνων μας, για να καταλάβουν τι γίνεται εδώ σήμερα!»...

 

Προς σύγχρονους Λωτοφάγους

Για να θυμόμαστε τη συμβολή των αλησμόνητων ελληνικών πατρίδων, και ειδικά της Σμύρνης, στον δικό μας και τον παγκόσμιο πολιτισμό παρατίθενται αποσπάσματα από το κείμενο του Τζον Βεϊνόγλου, ραδιοσκηνοθέτη και ραδιοσυγγραφέα, με τίτλο «Να θυμόμαστε και να θυμίζουμε», ως απάντηση σε κάποιους σύγχρονους Λωτοφάγους, που κηρύσσουν την ιστορική λήθη, την κατάργηση των εθνικών ταυτοτήτων και των παραδόσεων των λαών...

«Να θυμόμαστε και ας θυμίζουμε: Η Μικρασία ήταν το λίκνο της χριστιανικής σκέψης. Εκεί δίδαξαν οι Απόστολοι. Εκεί έδρασαν οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας – Καππαδόκες και άλλοι. Εκεί άθλησαν επώνυμοι Άγιοι της Ορθοδοξίας. Εκεί μαρτύρησαν ανώνυμοι μάρτυρες που τιμά η Εκκλησία μας. Λίγα ονόματα-σεμνώματα: Απόστολος Παύλος, Άη Βασίλης, Άη Γιώργης, Άη Νικόλας, Άη Γρηγόρης, Άη Σάββας, Άγιοι Ανάργυροι, Άγιοι Θόδωροι, Άη Παντελεήμονας, Άη Στυλιανός, Αγία Μαρίνα, Αγία Γλυκερία. Εκεί –στην Ανατολή– όλες οι Σύνοδοι. (...)

»Να θυμόμαστε και ας θυμίζουμε: Τη μεγάλη ακμή της Σμύρνης τους δύο τελευταίους αιώνες, σε όλους τους τομείς. Την παιδεία. Η Ευαγγελική Σχολή είχε στη βιβλιοθήκη της 50.000 τόμους και 180 σπανιότατα χειρόγραφα. Στο μουσείο της 3.000 αγάλματα, γλυπτά και αγγεία και 14.000 αρχαία νομίσματα. Το Κεντρικό Παρθεναγωγείο, με 7 παραρτήματα, είχε στην ταράτσα του μεγαλόπρεπου κτιρίου του πλανητάριο. Κι ύστερα το Ομήρειο Παρθεναγωγείο με την υψηλή του παιδεία και οι άλλες ιδιωτικές σχολές. 387 σχολεία στην περιοχή της Σμύρνης, με 1.947 δάσκαλους και 63.000 μαθητές και μαθήτριες.

»Την υγεία. Το πρώτο Νοσοκομείο Σμύρνης, 113 χρόνια πριν, από το πρώτο της Αθήνας. Χίλια περίπου κρεβάτια στα νοσοκομεία της Σμύρνης το 1900, 10 κλινικές, 6 χειρουργεία, μικροβιολογικά και ακτινολογικά εργαστήρια. Αντιελονοσιακό, αντιφυματικό, αφροδισιακό και αντιτραχωματικό κέντρα. Ιατρεία παρακολουθήσεως εγκύων και βρεφικοί σταθμοί. Υπηρεσία Δημόσιας Υγιεινής και σχολές μαιών και νοσοκόμων.

»Πνευματική και καλλιτεχνική ζωή. Η πρώτη εφημερίδα κυκλοφόρησε στη Σμύρνη στα 1831 και από τότε μέχρι το 1922 εκδόθηκαν 135 εφημερίδες και περιοδικά. Πολιτικά, εκκλησιαστικά, γενικής μόρφωσης, σατιρικά, επαγγελματικά. Ακόμα και σοσιαλιστικό περιοδικό κυκλοφορούσε από το 1903 – Ο Εργάτης. 14 τα τυπογραφεία της Σμύρνης με δεκάδες βιβλία κάθε χρόνο. Το πρώτο βιβλίο τυπώθηκε στη Σμύρνη στα 1764. Και οι πρώτες μουσικές παρτιτούρες που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα είχαν τυπωθεί στη Σμύρνη πριν από 130 χρόνια.

»Πέντε θέατρα υπήρχαν στη Σμύρνη και τα περίχωρά της. Με θιάσους λυρικούς και πρόζας. Η πρώτη θεατρική παράσταση στη Σμύρνη σημειώνεται στα 1657 με τον “Νικομήδη” του Κορνέιγ. Μερικά ονόματα: η Κυβέλη, οι αδελφές Βερώνη, η Παρασκευοπούλου, η Μπριλάντη, η Γκιουζέπε, ο Σαγιόρ, ο Στυλιανόπουλος, ο Μήτσος Μυράτ, ο Μίκης Ιακωβίδης, ο Γιώργος Γληνός, ο Στέλιος Βόκοβιτς, ο Κάρολος Κουν.

»Πλούσια κι η μουσική ζωή στη Σμύρνη. Κοντσέρτα, μουσική δωματίου, μουσικά και φιλολογικά προβέγγερα, ορχήστρες για τις 4 πολυτελείς λέσχες, τα κέντρα, τα θέατρα, τους βωβούς κινηματογράφους. Μπάντες, “εστουδιαντίνες” και χορωδίες στα σχολεία και σε πολιτιστικούς, φιλανθρωπικούς, αθλητικούς συλλόγους. Και 14 κομπανίες στα λαϊκά κέντρα. Τα “Πολιτάκια” της Σμύρνης κλήθηκαν στα 1903 στο Λονδίνο και πήραν μέρος στη στέψη του Άγγλου Βασιλιά. Κι όλοι αυτοί οι Έλληνες καλλιτέχνες της Ιωνίας και της Μικρασίας γενικότερα, ύστερα από την Καταστροφή του ’22, έφεραν μαζί τους ιωνικούς μουσικούς τρόπους και δημιούργησαν το σύγχρονο ελληνικό λαϊκό τραγούδι.

»Να θυμόμαστε και ας θυμίζουμε: Όλα πλούσια ήτανε στη Σμύρνη. Οι καρποί της γης της. Η οικονομική της ζωή. Εμπόριο, βιοτεχνία, ναυτιλία, βιομηχανία, στο μεγαλύτερο μέρος στα χέρια των Ελλήνων. Στον Φραγκομαχαλά 200 πολυτελή μαγαζιά κι από αυτά τα 163 ελληνικά και 3 μόνο τα τούρκικα. 11 οι τράπεζες της Σμύρνης, χρηματιστήριο εμπορευμάτων και 61 ασφαλιστικές εταιρείες.

»Πλούσια και η αθλητική ζωή της Σμύρνης. 2 τα αθλητικά σωματεία με επικεφαλής τον Απόλλωνα και τον Πανιώνιο. Και τα σωματεία αυτά δεν περιορίζονταν μόνο στα αθλητικά (ποδόσφαιρο, στίβος, ποδηλασία, ναυτικά αγωνίσματα, ξιφασκία, πυγμαχία, γκολφ, τένις, ιππικοί αγώνες και ιπποδρομίες), αλλά εκτείνονταν και σε ό,τι είχε σχέση και με την πνευματική καλλιέργεια. Συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής, διαλέξεις, ποιητικοί διαγωνισμοί. Όλα πλούσια στη Σμύρνη, την Ιωνία, τη Μικρασία. Πλούσια η ζωή. Πλούσια η αγροτιά κι η εργατιά. Πλούσια και η καρδιά του Μικρασιάτη.

»Κι ήρθε η καταστροφή του ’22. Πλούσιες και οι θυσίες: 1.000.000 ελληνικές ψυχές αδικοχαμένες, 1.500.000 πρόσφυγες, 302.000.000 χρυσές λίρες οι υλικές ζημιές»...

Εκεί, στην προκυμαία της Σμύρνης, και σε πολλές περιοχές της Μικράς Ασίας οι Έλληνες κάτοικοί τους κυριολεκτικά μαρτύρησαν κατά την Καταστροφή λόγω της μανίας των Τούρκων για εξολόθρευση του άμαχου πληθυσμού, των λαθών και παραλείψεων της τότε πολιτικής - στρατιωτικής μας ηγεσίας και του κυνισμού των δυτικών δυνάμεων και των Σοβιετικών. Ωστόσο, ο πρόσφατος αγιασμός των υδάτων στη Σμύρνη καταδεικνύει ότι το ελληνικό και χριστιανικό της παρελθόν δεν μπορεί να παραγραφεί...

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  • Βενέζης Ηλίας, Μικρασία, χαίρε, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2011.
  • «Η προκυμαία των δακρύων», «Ο παπα-Κύριλλος» και «“Συνωστισμός” για τον Σταυρό στη Σμύρνη», εφημερίδα Δημοκρατία, 7/1/2016.
  • Ιακωβίδης Χρ. Ιωάννης, Μνήμες Κωνσταντινούπολης, Αιγύπτου, Μικράς Ασίας και Πόντου – Η εγκατάσταση στην Ελλάδα. Πρόλογος: Καθηγητής Νεοκλής Σαρρής, εκδόσεις Τσουκάτου, 2010.
  • Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, «Η Μικρασιατική Καταστροφή», τόμος ΙΕ΄: 1913-1941, Εκδοτική Αθηνών, 1978.
  • Κολοκυθάς Κ. Χριστόφορος, Ο Άγιος Χρυσόστομος Μητροπολίτης Σμύρνης και οι συν αυτώ αθλήσαντες επίσκοποι Μικράς Ασίας, Καμένα Βούρλα, 2005.
  • Μίλτον Γκάιλς, Χαμένος Παράδεισος – Σμύρνη 1922, Μίνωας, 2008.
  • Puaux Rene, Οι τελευταίες ημέρες της Σμύρνης, Ιστορητής, 1993.
  • Σιούσιουρας Πέτρος, Γεωπολιτική και ζωτικός χώρος – Η Μικρασιατική Εκστρατεία και ο ανταγωνισμός των Μεγάλων Δυνάμεων. Πρόλογος: Ομότιμος Καθηγητής Κλεομένης Κουτσούκης, Ι. Σιδέρης, 2012.
  • Smyrna, «Να θυμόμαστε και να θυμίζουμε» (Από το Διαδίκτυο).
  • Χόρτον Τζορτζ, Αναφορικά με την Τουρκία – Η κατάρα της Ασίας. Πρόλογος: Γιάννης Π. Καψής, εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, 1992.
ΣΧΟΛΙΑ